Na szlaku architektury drewnianej województwa małopolskiego, wśród wielu mniej znanych zabytków, figuruje również nazwa która wielu ludziom z pewnością obiła się kiedyś o uszy. Wielu chyba słyszało o Zalipiu, cichej wsi na północno-wschodnim krańcu województwa.

W czasach PRL, gdy władza państwowa, z powodów ideologicznych mocno propagowała kulturę ludową, Zalipie było jedną ze sztandarowych miejscowości. Po upadku starego systemu sława tego miejsca nieco przygasła, ale nadal wielu jego mieszkańców kultywuje ponad stuletnią tradycję. Miejscowość wprost usiana jest bowiem chatami zdobionymi w różnorodne kwiatowe wzory. Kolorowe motywy pokrywają stare niszczejące drewniane chaty, gdzie ząb czasu zmatowił już stuletnią farbę, jak i nowoczesne, postawione niedawno budynki. Malowane kwiaty ozdabiają nawet budy dla psów, studnie, czy remizę strażacką. To chyba jedyna miejscowość w kraju gdzie do dziś w taki sposób ozdabia się domy. Jakie były początki tej ciekawej tradycji? Wróćmy nieco do historii.


Początki ludowej tradycji malowania domów sięgają końca XIX wieku. To właśnie w tym czasie polscy chłopi, zwolnieni zostali z przymusu odrabiania pańszczyzny i służby na rzecz panów wsi. Część ludu zaczęła się bogacić, ludowe stroje stawały się bogatsze, bardziej ozdobne. W wielu chałupach z tego okresu wybudowano piece. Dzięki temu na nieokopconych, pobielanych ścianach można było malować wzory. Na początku tworzono je jednak za pomocą węgla czy kawałka cegły.  Dawni mieszkańcy wsi nie mieli dość pieniędzy by kupić drogie farby. Dziś pra i praprawnuki tamtych artystek malują kwiaty w różnych kolorach na frontach domów oraz w ich wnętrzu. Od lat powojennych organizowany jest konkurs „Malowana chata” mający nagrodzić najlepiej ozdobione domy. Część mieszkańców wsi traktuje malowanie jako rozrywkę, inni z większą żyłką do interesów sprzedają pamiątki i prowadzą warsztaty z tradycyjnego zdobnictwa. Warto odwiedzić wieś i zobaczyć efekt pracy dziesiątek artystek i artystów. Każdy dom ma tu swój niepowtarzalny styl. Malowane chaty znaleźć można obecnie ponoć również w kilku innych, pobliskich miejscowościach.